Het Amsterdamse Scheepvaartmuseum laat zien welke ontwikkelingen Nederland groot maakten als scheepvaartnatie. Maar naast duiken in het verleden, leent het gebouw zich ook voor vooruitblikken naar de toekomst. In de westvleugel van het museum bogen ruim 100 aanwezigen zich op 15 juni over de vraag hoe Nederland de scheepvaart slimmer, duurzamer en veiliger kan maken. Laurens Schrijnen, kwartiermaker van de Smart Shipping Challenge 2017: ‘We zijn hier om naar de toekomst te kijken.’ Een korte impressie.

Afgelopen maart gingen we in volle vaart aan de slag tijdens SMASH-UP #1. We gaven toen het startschot voor een spannend jaar waarin we samen nieuwe wegen voor de scheepvaart verkennen. Beloftevolle initiatieven bleken ruim voorradig, eerste contacten werden gelegd. Tijdens SMASH-UP #2 op 15 juni zetten we de volgende stappen, met updates uit het veld en uitbreiding van de coalities die op 30 november concrete resultaten willen laten zien. De opkomst is al merkbaar groter: in maart nog 80 man/vrouw, nu ruim 100. Er zijn deze keer zelfs geïnteresseerden uit Vlaanderen, Duitsland, Engeland en Japan. Onze community dijt langzaam maar zeker uit.

Bloed, zweet en tranen

In een volle ‘kamer van De Ruyter’ in het Scheepvaartmuseum trapt Johan Jacobs, kwartiermaker ‘Innovatie in Mobiliteit’ binnen het ministerie van Infrastructuur en Milieu, af met praktijkvoorbeelden uit zijn jarenlange ervaring als verbindende topambtenaar. Die voorbeelden laten zien dat samenwerking tussen publieke en private partijen niet vanzelf gaat: je moet je in de ander verplaatsen, je voorwerk goed doen, leiderschap tonen en initiatieven nemen, er vol voor gaan en successen vieren. ‘Het gaat gepaard met bloed, zweet en tranen. En bubbels, want er zijn zaken die je moet vieren.’

 

Keten van A tot Z

De ‘smart shipping community’ in de zaal is een gemêleerd gezelschap. Een kleine greep: schippers, IT-specialisten, techneuten, experts op het gebied van logistiek, beleidsmakers, vaarwegbeheerders, havenmeesters. ‘Bij de Smart Shipping Challenge op 30 november heeft iedereen een rol’, zegt Frank van der Meer van Rijkswaterstaat, wijzend naar het grote beeld achter hem. ‘Het is een keten van A tot Z. Samen gaan we innoveren.’

Een paneldiscussie illustreert de diversiteit, met:

  • Leon Gommans van Teqplay, gespecialiseerd in slimme havenlogistiek, die de aanwezigen en passant uitnodigt voor de World Port Hackathon op 1 en 2 september in Rotterdam
  • Anouk van de Pol van Bridgescout, een geavanceerd brughoogtedetectiesysteem
  • schipper/ondernemer Michael Klos, bestuurslid van JongBLN
  • Cees-Willem Koorneef van Add-Vision, als ‘dwarskijker’ van buiten de sector

Updates uit het veld

De keten is op te delen in 4 invalshoeken om de scheepvaart slimmer te maken:

  • slim schip,
  • slim verkeer
  • slim reizen en transport
  • slim faciliteren en reguleren

Voor alle invalshoeken is er een spreker om de discussie op gang te helpen. Veel van deze partijen werken aan concrete producten die ze op 30 november laten zien in de praktijk. Zo zetten ze samen belangrijke stappen naar slimmere scheepvaart.

Robin Brink vertelt over innovatieproject NOVIMAR, waarin schepen ‘slimmer’ zijn door in een treintje te varen à la truck platooning. Belangrijke vraag: ‘Is de infrastructuur klaar voor de vessel train?’

 

Een vergelijkbare vraag stelt Tom van Dijk van CGI, die samen met scheepsbouwer Damen een toekomstbeeld heeft ontwikkeld waarin slimme algoritmes ervoor zorgen dat bruggen en sluizen efficiënter worden gebruikt.

Efficiëntie speelt ook een rol bij het samenwerkingsverband Nextlogic, dat de containerbinnenvaart efficiënter wil afhandelen. Trots meldt programmamanager Sjoerd Sjoerdsma dat zij al sinds 2011 werken aan smart shipping: Nextlogic ontwikkelt hiervoor de geautomatiseerde planningstool BREIN.
  

Haast en gezamenlijke inzet

Henk van Laar van Bureau Telematica Binnenvaart voert de druk op de aanwezigen op, met zijn boodschap dat haast is geboden. Daarbij moeten we vooral niet allemaal het wiel zelf willen uitvinden, want Rijkswaterstaat en anderen hebben al diverse oplossingen ontwikkeld op het gebied van verkeersmanagement. Om semi-autonoom varen mogelijk te maken moeten industriële partijen wel het lef hebben daarvoor oplossingen (door) te ontwikkelen. Als er voor de binnenvaart eenmaal een business case is te maken, denkt Van Laar, komt het met de verkoop vanzelf goed.

 

Ook Bert van Grieken (Nedcargo) en Remco Pikaart (Shipping Factory) kennen we nog van de eerste SMASH-UP. Zij hebben al met diverse mogelijke partners gesproken voor de challenge, maar benadrukken dat het slagen van het project gezamenlijke inzet vraagt. In tijd, geld en energie. Een echo van wat Johan Jacobs al zei aan het begin van de middag. De animo onder bedrijven om echt iets speciaals neer te zetten op 30 november is groot, nu moeten ze elkaar vooral weten te vinden.

Volle vaart

In zijn slotwoord maakt Laurens Schrijnen de locatie van de Smart Shipping Challenge 2017 bekend: de Rotterdamse Rijnhaven is op 30 november de plaats waar het allemaal moet gebeuren. 'Een mooiere plek kunnen we ons niet wensen.' Ook maakt hij de balans op van deze middag in het Scheepvaartmuseum. Bottomline: we hebben geen tijd om te treuzelen, maar moeten in volle vaart door. Het is tijd om de stap te zetten van denken naar doen. En dat moet vooral samen. In co-creatie: wat kunnen we voor elkaar betekenen?

Om te illustreren dat die co-creatie niet gebonden hoeft te zijn aan landsgrenzen, geeft Schrijnen het woord aan Ann-Sofie Pauwelyn van de Vlaamse waterwegbeheerder Waterwegen en Zeekanaal NV (W&Z). Zij vertelt over een Vlaams proefproject met een zelfvarend schip - onder de naam RAVEN: Remote-controlled and Autonomous Vessels for European and National waters - en deed een oproep om meer samen te werken aan projectvoorstellen.

Om nieuwe contacten warm te houden en om ons allen wat op te frissen na een inspannende middag in een warme zaal, eindigt deze SMASH-UP - zoals je mag verwachten - met een borrel. We hopen dat daar nog veel inspirerende samenwerkingen zijn geboren!

Meer foto’s bekijken? Klik hier.