MARIN presenteert onderzoek naar veiligheid van varen op afstand

Nieuwe technologie maakt het steeds beter mogelijk om schepen op afstand te besturen. Dat biedt kansen, maar brengt ook nieuwe veiligheidsvragen met zich mee. Om die beter in kaart te brengen, vroeg Rijkswaterstaat aan MARIN om onderzoek naar de veiligheidsaspecten van varen op afstand uit te voeren. De resultaten van dat onderzoek werden onlangs gepresenteerd tijdens een webinar voor de sector.

Zo’n zestig deelnemers logden in voor het webinar: een brede mix van vertegenwoordigers van technologiebedrijven, rederijen, overheden, certificerende instanties, verzekeraars en havenorganisaties. Deze diverse groep aanwezigen onderstreept dat het onderwerp leeft in de sector en dat veel partijen interesse hebben in de ontwikkelingen rondom het veilig varen op afstand.

Nieuwe technologie, nieuwe risico’s

Volgens Martijn Schipper, senior projectmanager Human Factors bij MARIN, was het doel van het onderzoek vooral om de mogelijke risico’s systematisch in kaart te brengen. “Nieuwe technologie ontwikkelt zich snel en biedt veel mogelijkheden, maar brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Als overheid wil je deze uitdagingen eerst goed inzichtelijk hebben voordat er overgegaan kan worden tot toepassing op grote schaal.” In het onderzoek keek MARIN in de basis naar de taken van een schipper tijdens een normale reis van A naar B. Bij varen op afstand veranderen deze taken: sommige verdwijnen, andere verplaatsen zich naar een controlecentrum op afstand en er komen nieuwe taken bij, zoals het monitoren van systemen en communicatieverbindingen. De onderzoekers analyseerden hoe betrouwbaar de beschikbare technologie is en of de aangepaste taakuitvoering nog steeds volgens veilige normen kan plaatsvinden. Faalt een van de taken, dan is toepassing niet mogelijk.

Wegvallen van verbinding met de wal

De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat varen op afstand technisch gezien kansen biedt en dat het een veilige methode moet kunnen zijn. “Maar om zover te komen, moeten er nog een aantal zaken goed geregeld worden”, aldus Schipper. “Het grootste risico zit in het wegvallen van de verbinding met de wal. Ondanks dat schepen verschillende verbindingen hebben, zit daar de grootste zwakke plek. Om dat risico te mitigeren, moet gewerkt worden aan procedures en technische oplossingen. Wij adviseren om duidelijke eisen te stellen aan de technologie, maar ook aan de kwalificaties van de operators in het stuurhuis en het controlecentrum aan de wal.” Het gehele onderzoek is hier terug te vinden.

De resultaten van het onderzoek geven waardevolle inzichten voor vervolgstappen, voor zowel bedrijfsleven als overheid. Het ministerie van IenW heeft al aangegeven de resultaten te willen gebruiken voor beleidsontwikkeling en het formuleren van eisen voor afstandsbesturingscentrales. Het ministerie verkent ook of, en onder welke voorwaarden, via ontheffingsverlening afgeweken kan worden van de bemanningssamenstelling wanneer een schip (deels) op afstand wordt bestuurd.